فیستول مثانه به واژن چیست؟ علائم، علت، تشخیص و روش‌های درمان

فیستول (Fistula) به مسیر تونل‌مانندی اشاره دارد که به دلایل مختلف بین دو ارگان که به طور طبیعی به هم متصل نیستند، تشکیل می‌شود و آن‌ها را به یکدیگر متصل می‌سازد. فیستول‌های دستگاه ادراری، اتصالات غیرعادی بین دستگاه ادراری (شامل کلیه، حالب، مثانه و مجرای ادرار) و هر حفره مجاور دیگری در بدن (مانند دستگاه گوارش، عروق خونی، یا سیستم تولید مثل) یا پوست هستند.

درکشورهای توسعه‌یافته، بیشتر فیستول‌ها به‌دنبال آسیبهای ناشی از مداخلات جراحی‌ در ناحیه شکم یا لگن ازجمله سزارین و هیسترکتومی (خارج کردن رحم) ایجاد می‌شوند. در حالیکه شایعترین دلیل این بیماری در کشورهای در حال توسعه آسیب های ­­­­­­­ناشی زایمانهای سخت و طول کشیده و کمبود امکانات و مراقبتهای بهداشتی هنگام زایمان است. درموارد نادر نیز ممکن است فردی با فیستول مادرزادی به‌دنیا بیاید.

علل ایجاد فیستول‌های دستگاه ادراری:

در بیمارانی که مبتلا به فیستولهای دستگاه ادراری به واژن شده اند، خروج ادرار از واژن دیده میشود. معمولا بیماران آن را به صورت درجات مختتلفی از بی اختیاری ادرار تجربه میکند. این فیستولها میتوانند از حالب، مثانه و یا مجرای خروجی ادرار به واژن ایجاد شوند. واژن همان لوله عضلانی است که بین فرج (بخش تناسلی خارجی در زنان) و دهانه رحم قرار گرفته است. فیستول مثانه به واژن Vesicovaginal fistula (VVF)  با شیوع ۷۵ درصد ،شایع‌ترین فیستول اکتسابی دستگاه ادراری است. از سایر فیستولهایی که میتوانند واژن را درگیر کنند میتوان فیستولهای روده به واژن را نام برد که در آنها، خروج گاز یا مدفوع از واژن مشاهده میشود.

فیستول‌های دستگاه ادراری می‌توانند تأثیرات منفی جدی بر سلامت جسمی و روانی بیماران داشته باشند و در موارد نادر، در صورت عدم درمان، ممکن است به سرطان منجر شوند. از این رو، تشخیص و درمان سریع بسیار مهم است. درمان این مشکلات ممکن است به‌طور غیرجراحی انجام شود، اما بسیاری از موارد نیازمند جراحی هستند. خوشبختانه، اکثر بیماران با دریافت درمان مناسب و انجام جراحی به‌طور کامل بهبود می‌یابند.

ایجاد فیستول

علائم فیستول مثانه به واژن

تشخیص فیستول مثانه به واژن:

پزشک برای تشخیص، تاریخچه پزشکی بیمار و معاینه بالینی را انجام می‌دهد و ممکن است برای تأیید تشخیص، تست‌های زیر را درخواست کند:

·       تست رنگ  (Dye test)

در این آزمایش، مثانه با یک ماده رنگی بخصوص پر میشود. سپس معاینه واژن انجام میشود. مشاهده ورود ماده رنگی به واژن نشان دهنده وجود فیستول است. این تست به راحتی در مطب قابل انجام است.

بوسیله یک ابزار باریک مجهز به دوربین، درون مثانه توسط پزشک مشاهده و بررسی میشود. این اقدام تحت بیحسی موضعی یا بیحسی از کمر و یا بیهوشی عمومی انجام میشود و برای تشخیص مناسب و همچنین تعیین روش درمانی مورد نیاز یک اقدام اساسی است.

روش‌های مختلفی برای ارزیابی تصویربرداری وجود دارد. از آن جمله:

درمان فیستول مثانه

رویکرد کلی درمان، حذف عواقب ناخوشایند فیستول‌های دستگاه ادراری – تناسلی است که شامل رطوبت مداوم، تحریک پوست، بوی نامطبوع، عفونت‌های مکرر و گاهی ناراحتی یا درد می‌شود.

اصول کلیدی که در درمان مد نظر قرار میگیرند شامل موارد زیر هستند:

در نظر گرفتن بدخیمی (اولیه یا احتمال عود)

نحوه درمان VVF به چند عامل بستگی دارد، از جمله:

نشانه های فیستول مثانه به واژن

نحوه درمان فیستول مثانه

 

1-درمان انتظاری (غیر جراحی)

در صورت صلاحدید پزشک جراح، درمان بدون انجام اقدام جراحی و تنها با انجام اقداماتی نظیر موارد زیر انجام میشود:

فیستولهای قابل درمان با درمان انتظاری معمولا فیستولهای بسیار کوچکی هستند که زمان طولانی از تشکیل آنها نگذشته و همچنین بیمار سابقه ای از پرتودرمانی ندارد.

2-درمان جراحی

اغلب مبتلایان به فیستول مثانه به واژن برای درمان به جراحی احتیاج پیدا می‌کنند.

روش های درمان جراحی فیستول مثانه به واژن:

·       ترمیم از طریق واژن:

این یک روش پرکاربرد در درمان فیستول وزیکوواژینال است که معمولا برای فستول‌های کوچک و قابل دسترس از طریق واژن ترجیح داده می‌شود. پس از جراحی، بیمار به سرعت بهبود می یابد. خطر خونریزی و عوارض با رویکرد واژینال کم است. این روش بیشتر در فیستول های ساده نزدیک به گردن مثانه اعمال می شود. ترمیم واژینال همچنین برای فیستول هایی که در قسمت پایین واژن معمولاً به دلیل زایمان ایجاد می شود، مورد استفاده قرار می گیرد.

 

·       روش‌های اندوسکوپیک:

در برخی موارد، ممکن است با استفاده از ابزارهای اندوسکوپی و از طریق مجرای ادرار یا مثانه، بتوان فستول را ترمیم کرد.

·       ترمیم شکمی:

برای فستول‌های بزرگتر، عمیق‌تر یا فستول‌هایی که قبلاً با روش واژینال ترمیم شده و دچار عود شده‌اند، ممکن است نیاز به جراحی از طریق شکم باشد. .روش شکمی در بیماران با ظرفیت مثانه پایین و واژن باریک و عمیق نیز ترجیح داده می شود. همچنین ترمیم شکمی در صورتیکه فیستول وزیکوواژینال مربوط به اندام های مجاور یا حالب باشد، دهانه فیستول بزرگ باشد و اگر بیماری بعد از پرتودرمانی ایجاد شود روش ترجیحی است.

·       ترمیم شکمی از طریق لاپاراسکوپی:

اگر بیمار برای درمان فیستول وزیکوواژینال به روش ترمیم شکمی به روش لاپاراسکوپی بوسیله پزشک جراح مناسب تشخیص داده شود، می توان از مزایای جراحی بسته بهره مند شد. بهبودی سریع با روش جراحی بسته، اقامت کوتاه مدت در بیمارستان و زخم برش کوچک روی بدن از جمله مزایای لاپاراسکوپی فیستول وزیکوواژینال است.

حین عمل ممکن است جراح برای تقویت بافتهایی که دچار فیستول شده اند، آن بخش را با کمک گرفتن از بافت چربی شکم یا مهبل یا بافت‌های سالم اطراف (مانند بخشی از مثانه یا عضلات لگن) تقویت کند و یا اینکه این کار را با استفاده از پرده هایی که بطور مصنوعی و در آزمایشگاه ساخته شده اند (مش) انجام دهد.

در انتهای عمل معمولا سوند در مجرای ادراری قرار داده میشود. تعبیه کاتتر در حالب نیز در صورت وجود فیستول حالب به واژن انجام میشود. این موارد برای بین چند روز تا چند هفته نگه داشته میشوند. این کار برای تخلیه ادرار، استراحت دادن به ناحیه ترمیم شده و کمک به ترمیم محل فیستول انجام میشود و به بستن شدن موفقیت‌آمیز فستول کمک می‌کند. همچنین ممکن است در محل جراحی، درن (لوله تخلیه) برای خروج خون یا ادرار قرار داده شود. درن قبل از ترخیص از بدن بیمار خارج میشود.

در تمام روش های جراحی ذکر شده اکثر بیماران روز بعد از عمل از بیمارستان مرخص می شوند. خطر آسیب به اندام های اطراف، لخته شدن خون و عفونت زخم هر کدام از این روش ها کمتر از 1 درصد است و هیچ یک از این بیماران نیاز به تزریق خون و یا بستری طولانی مدت در بیمارستان ندارد.

تشخیص فیستول مثانه

عوارض احتمالی جراحی فیستول مثانه

مراقبت‌های بعد از جراحی:

دوران نقاهت پس از عمل و رعایت موارد زیر طی این دوره برای اطمینان از بهبودی و جلوگیری از عوارض بسیار حیاتی است:

علائم هشدار بعد از جراحی فیستول مثانه

در صورت داشتن هرکدام از موارد زیر هرچه سریعتر به پزشک خود مراجعه کنید:

سخن پایانی

فیستول مثانه به واژن یکی از مشکلات دستگاه ادراری است که می‌تواند باعث خروج غیرطبیعی ادرار از واژن، عفونت‌های مکرر و مشکلات جسمی و روانی برای بیمار شود. اگرچه این بیماری ممکن است پس از عواملی مانند جراحی‌های لگنی، زایمان‌های سخت، پرتودرمانی یا آسیب‌های دیگر ایجاد شود، اما تشخیص دقیق علت و محل فیستول نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد. درمان فیستول مثانه به واژن برای همه بیماران یکسان نیست و عواملی مانند اندازه و محل فیستول، وضعیت بافت‌های اطراف، وجود عفونت و سابقه درمان‌های قبلی در تصمیم‌گیری مؤثر هستند. روش‌هایی مانند ترمیم واژینال، جراحی شکمی یا لاپاراسکوپی بر اساس شرایط بیمار انتخاب می‌شوند.

اگر با علائمی مانند نشت مداوم ادرار از واژن، عفونت‌های ادراری مکرر یا ترشحات غیرطبیعی مواجه هستید، بررسی توسط دکتر مهرداد محمدی متخصص اورولوژی می‌تواند به تشخیص علت مشکل و انتخاب مسیر درمان مناسب کمک کند. تشخیص زودهنگام و درمان اصولی، نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به فیستول مثانه به واژن دارد.

سوالات متداول

1-فیستول مثانه به واژن چیست؟

فیستول مثانه به واژن یا Vesicovaginal fistula (VVF) یک مسیر غیرطبیعی بین مثانه و واژن است که باعث ارتباط این دو عضو می‌شود. در نتیجه، ممکن است ادرار به‌صورت غیرارادی از واژن خارج شود.

2-مهم‌ترین علامت فیستول مثانه به واژن چیست؟

شایع‌ترین علامت، خروج مداوم یا غیرطبیعی ادرار از واژن است. برخی بیماران ممکن است این مشکل را به شکل بی‌اختیاری ادرار، بوی نامطبوع ادرار، تحریک پوست ناحیه تناسلی یا عفونت‌های مکرر تجربه کنند.

3-چه عواملی باعث ایجاد فیستول مثانه به واژن می‌شوند؟

از عوامل ایجاد این بیماری می‌توان به جراحی‌های ناحیه شکم و لگن مانند سزارین یا برداشتن رحم، زایمان سخت و طولانی، پرتودرمانی لگن، عفونت، آسیب‌های فیزیکی و برخی اجسام خارجی در واژن اشاره کرد.

4-آیا فیستول مثانه به واژن خودبه‌خود درمان می‌شود؟

در برخی موارد محدود، به‌خصوص فیستول‌های کوچک و تازه ایجادشده، ممکن است پزشک درمان غیرجراحی مانند استفاده طولانی‌تر از سوند ادراری را بررسی کند. با این حال، بسیاری از موارد برای بسته شدن کامل فیستول به درمان جراحی نیاز دارند.

5-فیستول مثانه به واژن چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص با بررسی سابقه پزشکی، معاینه و آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود. تست رنگ، سیستوسکوپی و تصویربرداری‌هایی مانند سیستوگرافی، MRI لگن یا سی‌تی اوروگرام از روش‌هایی هستند که ممکن است برای بررسی دقیق‌تر استفاده شوند.

6-جراحی فیستول مثانه به واژن چگونه انجام می‌شود؟

بسته به محل و ویژگی‌های فیستول، جراحی می‌تواند از طریق واژن، شکم، روش‌های اندوسکوپیک یا لاپاراسکوپی انجام شود. انتخاب روش مناسب به عواملی مانند اندازه فیستول، محل آن، شرایط بافت و سابقه درمان‌های قبلی بستگی دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *