پروستات غدهای کوچک و گردویی شکل است که در مردان دور مجرای ادرار درست زیر مثانه قرار دارد و این غده در تولید مایع منی (مایعی که اسپرم را تغذیه و حمل میکند) نقش دارد و بدین وسیله نقش مهمی در سیستم تولیدمثل مردان ایفا میکند. بطور طبیعی با افزایش سن حجم پروستات افزایش می یابد. به طور کلی: سرطان پروستات، دومین سرطان شایع در مردان در سراسر جهان است و خطر ابتلا با افزایش سن افزایش مییابد.
سرطان پروستات چیست؟
سرطان پروستات دومین سرطان شایع (بهجز سرطانهای پوست) و پنجمین علت مرگ ناشی از سرطان در مردان در سراسر جهان است. میزان بروز استانداردشده سنی سرطان پروستات در جهان حدود ۳۱ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است و خطر ابتلای مادامالعمر آن حدود ۳.۹ درصد برآورد میشود. با این حال، میزان بروز و مرگومیر ناشی از این سرطان در مناطق مختلف جهان تفاوت قابل توجهی دارد. در بیش از نیمی از کشورهای دنیا، سرطان پروستات شایعترین سرطان مردان است و در ۴۸ کشور نیز پس از سرطان ریه، دومین علت مرگ ناشی از سرطان در مردان محسوب میشود.
علائم سرطان پروستات
متأسفانه ممکن است سرطان پروستات علائم زودرسی نداشته باشد که به وسیله آنها بتوانیم به سرطان پروستات مشکوک شویم و در مراحل اولیه، آن را تشخیص دهیم. ممکن است بیماری سالها بدون علامت باقی بماند. در برخی از بیماران ممکن است سرطان پروستات با علائم زیر همراه باشد. در صورت مشاهده آنها بهتر است به پزشک مراجعه کنیم:
- تکرر ادرار، به خصوص در شب
- سختی آغاز یا قطع دفع ادرار
- جریان ضعیف یا قطره قطره ادرار
- دفع دردناک یا سوزناک ادرار
- انزال دردناک
- وجود خون در ادرار یا خون در مایع منی
- احساس فشار یا درد در مقعد
- درد یا سفتی در پایین کمر، لگن یا ران
نکته مهمی که باید به آن توجه شود این است که داشتن علائم ادراری پروستات لزوماً به معنی ابتلا به سرطان پروستات نیست. التهاب پروستات و بزرگی خوشخیم پروستات، بیماریهای بسیار شایعی در مردان هستند که همین علائم را دارند.
عوامل خطر سرطان پروستات
سرطان پروستات بیماریای چندعاملی است. شواهد نشان میدهد که هم عوامل غیرقابل تغییر و هم عوامل قابل تغییر در بروز آن نقش دارند.
نقش سبک زندگی
بیشتر اطلاعات موجود درباره تأثیر عوامل سبک زندگی مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی، وزن، مصرف الکل و دخانیات بر خطر ابتلا به سرطان پروستات، از مطالعات مشاهدهای به دست آمده است. بنابراین این مطالعات تنها وجود ارتباط را نشان میدهند و قادر به اثبات رابطه علت و معلولی نیستند.
سن
سن مهمترین عامل خطر شناختهشده است. حدود ۶۰ درصد موارد سرطان پروستات در افراد بالای ۶۵ سال تشخیص داده میشود و میانگین سن تشخیص حدود ۶۶ سال است. ابتلا در افراد زیر ۴۰ سال نادر است، اما پس از آن با افزایش سن، شیوع بیماری به تدریج بیشتر میشود.
نژاد
اختلاف میزان بروز و مرگومیر سرطان پروستات در نقاط مختلف جهان تا حدی ناشی از تفاوتهای نژادی و قومی است. تفاوت میزان سرطان پروستات در کشورهای مختلف نشان میدهد که عوامل محیطی و سبک زندگی در کنار ژنتیک نقش مهمی دارند.
سابقه خانوادگی
حدود ۲۰ درصد بیماران سابقه خانوادگی سرطان پروستات دارند. داشتن یک خویشاوند درجه اول مبتلا (پدر یا برادر) خطر ابتلا را ۲ تا ۳ برابر افزایش میدهد. هرچه تعداد بستگان مبتلا بیشتر باشد یا بیماری در سن پایینتری در آنان تشخیص داده شده باشد، این خطر بیشتر خواهد بود. در صورت ابتلای هم پدر و هم برادر، خطر ابتلا تا ۹ برابر افزایش مییابد.
سبک زندگی مشترک در خانواده
تجمع سرطان پروستات در برخی خانوادهها فقط ناشی از ژنتیک نیست. عوامل مشترکی مانند رژیم غذایی، میزان فعالیت بدنی، عادات غربالگری، تماس با آلایندهها، سیگار و مصرف الکل نیز میتوانند در افزایش خطر نقش داشته باشند.
احتمال ارتباط عوامل دیگری از جمله رژیم غذایی، فعالیت بدنی، قد، چاقی، دور کمر و برخی بیماریهای زمینهای نیز با سرطان پروستات مطرح شده است. ولی نتایج مطالعات درباره بسیاری از این عوامل متناقض است.
ارتباط بیماریها و سبک زندگی با افزایش خطر سرطان پروستات
برخی بیماریهای زمینهای مانند اختلالات متابولیک و بیماریهای قلبی در مطالعات مختلف با افزایش احتمال ابتلا یا پیشرفت سرطان پروستات مرتبط دانسته شدهاند. با این حال، وجود این بیماریها بهتنهایی به معنی ابتلا به سرطان پروستات نیست و عوامل دیگری مانند سن، ژنتیک، وزن، سبک زندگی و شرایط فرد نیز در این موضوع نقش دارند.
سندرم متابولیک
سندرم متابولیک شامل مجموعهای از مشکلات مانند چاقی شکمی، فشار خون بالا، افزایش قند خون و اختلال چربی خون است. برخی پژوهشها ارتباط این وضعیت را با افزایش خطر سرطان پروستات، بهخصوص انواع تهاجمیتر آن، بررسی کردهاند.
چربی خون بالا
افزایش سطح چربیهای خون، بهویژه زمانی که همراه با سایر مشکلات متابولیک باشد، در بعضی مطالعات با تغییر در خطر ابتلا یا روند پیشرفت سرطان پروستات مرتبط بوده است. با این حال، چربی خون بالا بهتنهایی عامل قطعی ایجاد سرطان پروستات محسوب نمیشود.
فشار خون بالا
فشار خون بالا ممکن است در کنار عواملی مانند افزایش سن، اضافهوزن و کمتحرکی با افزایش خطر برخی بیماریها همراه باشد. ارتباط مستقیم آن با سرطان پروستات هنوز بهطور کامل مشخص نشده است، اما کنترل فشار خون بخشی از حفظ سلامت عمومی بدن محسوب میشود.
بیماریهای قلبی
بیماریهای قلبی و سرطان پروستات برخی عوامل خطر مشترک مانند سن بالا، چاقی، کمبود فعالیت بدنی و الگوهای تغذیهای نامناسب دارند. به همین دلیل، در برخی مطالعات ارتباط میان این دو گروه بیماری بررسی شده است، اما نمیتوان بیماری قلبی را علت مستقیم سرطان پروستات دانست.
رژیم غذایی
از نظر تئوری، مواد غذایی میتوانند از مسیرهای مختلف بر ایجاد سرطان پروستات اثر بگذارند، اما اثبات این ارتباط بسیار دشوار است. از جمله اینکه درباره گوجهفرنگی و لیکوپن نیز شواهد اولیه امیدوارکننده بود، اما در بررسیهای جدید دیگر امکان نتیجهگیری قطعی وجود ندارد.
دخانیات
سیگار معمولاً با افزایش بروز سرطان پروستات ارتباطی ندارد، اما افراد سیگاری بیشتر در معرض ابتلا به انواع کشنده و مرگ ناشی از سرطان پروستات هستند.
مکملها
با وجود تبلیغات فراوان، تاکنون هیچ شواهد محکمی وجود ندارد که نشان دهد مصرف مکملها، ویتامینها یا مواد معدنی در افرادی که رژیم غذایی متعادل دارند، باعث کاهش خطر سرطان پروستات میشود.
پیشگیری دارویی
با وجود انجام کارآزماییهای بالینی متعدد، تاکنون هیچ دارویی برای پیشگیری از سرطان پروستات تأیید نشده است.
غربالگری با PSA یکی از قویترین عوامل مؤثر در تشخیص سرطان پروستات است.
میتوان از طریق آزمایش خون سطح PSA را به دست آورد.
PSA پروتئینی است که تقریباً به طور انحصاری توسط پروستات تولید میشود. در اثر نشت PSA از بافت پروستات، این پروتئین وارد جریان خون میشود. بنابراین هر عاملی که باعث افزایش نشت از پروستات شود، سطح PSA خون را افزایش خواهد داد. این عوامل شامل بیماریهای خوشخیم مانند بزرگی پروستات، التهاب پروستات و همچنین سرطان پروستات هستند.
تشخیص سرطان پروستات
بسیاری از مبتلایان به سرطان پروستات در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ندارند و بیماری به دنبال افزایش سطح PSA یا در پی معاینه غیرطبیعی پروستات با انگشت که توسط متخصص ارولوژی انجام میشود، کشف میشود. در موارد پیشرفتهتر ممکن است علائمی مانند اختلال در دفع ادرار، وجود خون در ادرار یا مایع منی، دردهای استخوانی و کاهش وزن مشاهده شود، اما این علائم اختصاصی نیستند و میتوانند در بیماریهای دیگر نیز دیده شوند.
در صورت شک به سرطان، ابتدا شرح حال، معاینه فیزیکی و آزمایش PSA انجام میشود. باید توجه داشت که افزایش PSA همیشه به معنای سرطان نیست و عواملی مانند بزرگی خوشخیم پروستات، التهاب پروستات یا حتی برخی اقدامات اورولوژیک نیز میتوانند باعث افزایش آن شوند. از سوی دیگر، طبیعی بودن PSA نیز سرطان را به طور کامل رد نمیکند.
در سالهای اخیر تصویربرداری ام آر آی چندپارامتری (mpMRI) نقش مهمی در ارزیابی بیماران پیدا کرده است. این روش میتواند نواحی مشکوک را مشخص کرده و در تصمیمگیری برای انجام نمونهبرداری یا هدفمند کردن بیوپسی کمک کند.
تشخیص قطعی سرطان پروستات تنها با نمونهبرداری (بیوپسی) و سپس بررسی آن بوسیله متحصص پاتولوژی امکانپذیر است.
مرحلهبندی و تعیین شدت بیماری
پس از تأیید تشخیص، باید میزان گسترش سرطان مشخص شود. مرحلهبندی بر اساس یافتههای بالینی، سطح PSA در خون، نتایج بررسی پاتولوژی نمونه ها وهمچنین بررسیهای تصویربرداری انجام میشود.
سرطان پروستات از نظر خطر به گروههای کمخطر، خطر متوسط و پرخطر تقسیم میشود. این تقسیمبندی نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد و احتمال عود بیماری را نیز تا حد زیادی پیشبینی میکند.
در بیماران منتخب، بهویژه افراد با خطر متوسط و بالا، ممکن است انجام تصویربرداریهایی مانند ام آر آی لگن، اسکن استخوان یا PSMA PET/CT برای بررسی انتشار بیماری به غدد لنفاوی یا استخوانها ضروری باشد.
انتخاب روش درمان
درمان سرطان پروستات برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس عوامل متعددی از جمله سن، امید به زندگی، بیماریهای همراه، مرحله سرطان، درجه تهاجمی تومور و ترجیح بیمار انتخاب میشود.
در بیماران مبتلا به سرطان کمخطر، گاهی پایش فعال (Active Surveillance) بهترین گزینه است. در این روش بیمار تحت پیگیری منظم با آزمایش PSA، معاینه، ام آر آی پروستات و در صورت لزوم نمونه برداری قرار میگیرد و تا زمانی که شواهدی از پیشرفت بیماری وجود نداشته باشد، درمان قطعی انجام نمیشود.
در بیمارانی که سرطان از نظر بالینی محدود به پروستات بوده و امید به زندگی مناسبی دارند، درمانهای با هدف درمان قطعی شامل رادیکال پروستاتکتومی یا پرتودرمانی مطرح میشوند. هر دو روش از نظر کنترل سرطان در بسیاری از بیماران نتایج قابل قبولی دارند و انتخاب بین آنها باید پس از بررسی دقیق شرایط بیمار و مشاوره کامل انجام شود.
در مواردی که سرطان به خارج از پروستات گسترش یافته یا متاستاز ایجاد کرده باشد، معمولاً درمانهای سیستمیک مانند هورموندرمانی، شیمیدرمانی یا داروهای هدفمند در کنار سایر روشها به کار گرفته میشوند.
آیا شما کاندید جراحی پروستات هستید؟
رادیکال پروستاتکتومی برای همه بیماران مبتلا به سرطان پروستات انتخاب مناسبی نیست و تصمیم درباره انجام آن به عواملی مانند مرحله بیماری، میزان گسترش سرطان، سن و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
در صورتی که درباره گزینههای درمانی، روند جراحی یا شرایط مناسب برای پروستاتکتومی سؤال دارید، دکتر مهرداد محمدی، متخصص اورولوژی میتواند پس از بررسی پرونده پزشکی و نتایج بررسیهای لازم، درباره مسیرهای درمانی قابل بررسی راهنمایی ارائه دهد.
انواع جراحی پروستات
- رادیکال پروستاتکتومی: برداشتن کامل غده پروستات، کیسههای منی و گاهی غدد لنفاوی مجاور. این عمل عمدتاً برای درمان سرطان پروستات انجام میشود.
- پروستاتکتومی ساده: برداشتن فقط بخش داخلی پروستات که باعث انسداد مجرای ادرار شده است. این عمل برای درمان بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) کاربرد دارد.
عمل پروستات میتواند به روشهای مختلفی انجام شود، از جمله جراحی باز (با یک برش بزرگ)، جراحی لاپاراسکوپیک (با چند برش کوچک و استفاده از دوربین) و جراحی رباتیک (که نوعی جراحی لاپاراسکوپیک با کمک بازوهای رباتیک است)
جراحی رادیکال پروستاتکتومی
این عمل به عنوان یک درمان قطعی و ریشهکننده برای درمان سرطان پروستات در مراحل اولیه، یعنی زمانی که هنوز محدود به خود پروستات است و یه اندامهای دیگر گسترش نیافته است. در نظر گرفته میشود و میتواند شانس بقای طولانیمدت را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. عمل جراحی رادیکال پروستاتکتومی به چند روش مختلف انجام میشود که انتخاب روش مناسب بستگی به عوامل مختلفی مانند اندازه تومور، تجربه جراح و شرایط عمومی بیمار دارد:
- روش جراحی باز
در این روش سنتی، جراح یک برش بزرگ در پایین شکم ایجاد میکند تا به پروستات دسترسی پیدا کند.
- نحوه انجام: جراح پس از ایجاد برش، غده پروستات و بافتهای اطراف آن را با دقت برمیدارد. پس از برداشتن پروستات، مثانه را به مجرای ادرار بخیه میزند و برش را میبندد.
- مزایا: این روش برای مدت طولانی استاندارد طلایی بوده و به جراح امکان دید و لمس مستقیم اندامها را میدهد.
- معایب: برش بزرگتر، خونریزی بیشتر، درد پس از عمل، دوره نقاهت طولانیتر و احتمال عفونت بالاتر است.
- روش جراحی لاپاراسکوپیک
این روش یک رویکرد کمتهاجمی است که با استفاده از ابزارهای خاص و دوربین انجام میشود.
- نحوه انجام: جراح چند برش کوچک در شکم ایجاد میکند. از طریق یکی از این برشها یک دوربین نازک (لاپاراسکوپ) وارد شده و تصویر داخل شکم را به مانیتور منتقل میکند. سپس ابزارهای جراحی ظریف از طریق برشهای دیگر وارد میشوند و جراح با تماشا کردن مانیتور، عمل را انجام میدهد.
- مزایا: برشهای کوچکتر، درد کمتر، خونریزی کمتر، دوره نقاهت کوتاهتر و نتایج زیبایی بهتر.
- معایب: این روش نیاز به تخصص و مهارت بالایی دارد و برای همه موارد مناسب نیست.
- روش جراحی رباتیک
این پیشرفتهترین و محبوبترین نوع عمل رادیکال پروستاتکتومی است که با استفاده از یک سیستم رباتیک (مانند داوینچی) انجام میشود.
- نحوه انجام: این روش نیز مانند لاپاراسکوپی با برشهای کوچک انجام میشود، اما جراح به جای نگه داشتن مستقیم ابزارها، پشت یک کنسول نشسته و با استفاده از کنترلرها، بازوهای ربات را هدایت میکند. سیستم رباتیک حرکات دست جراح را با دقت بسیار بالا و بدون لرزش به ابزارهای داخل بدن منتقل میکند.
- مزایا: دقت فوقالعاده بالا، دید سهبعدی و بزرگنماییشده از ناحیه عمل، خونریزی بسیار کم، درد کمتر، دوره نقاهت سریعتر و بهبودی سریعتر عملکرد جنسی و ادراری پس از عمل.
- معایب: هزینه بالاتر، نیاز به تجهیزات پیشرفته و در دسترس بودن فقط در مراکز تخصصی.
امروزه با تشخیص زودتر سرطان پروستات، تعداد بیشتری از بیماران در مراحل قابل درمان شناسایی میشوند. پروستاتکتومی رادیکال باز همچنان یکی از روشهای مؤثر درمان بیماران منتخب است، بهویژه افرادی که امید به زندگی طولانی دارند.
اگرچه در سالهای اخیر جراحی رباتیک به طور گسترده رواج یافته است، یکی از مهمترین مزیتهای آن کاهش خونریزی حین عمل است. با این حال، بسیاری از متخصصان معتقدند از نظر نتایج درمان سرطان، برتری قابل توجهی نسبت به جراحی باز وجود ندارد و برخی جراحان باتجربه همچنان جراحی باز را بهعنوان روش اصلی خود انجام میدهند.
آمادگی قبل از عمل رادیکال پروستاتکتومی
ارزیابیهای قبل از عمل شامل موارد زیر است:
- شرح حال کامل پزشکی، جراحی و بیهوشی
- بررسی داروهای مصرفی و قطع داروهای رقیق کننده خون از جمله آسپرین یا پلاویکس و همچنین مسکنهایی از قبیل بروفن ، دیکلوفناک، ایندومتاسین
- معاینه فیزیکی کامل
- آزمایش خون و ادرار
- برسی های تصویربرداری شامل سی تی اسکن شکم و لگن و قفسه سینه، ام آر آی لگن، اسکن استخوان و … که هر کدام بنا به صلاحدید پزشک انجام میشوند
برای انجام عمل جراحی، بیمار شب قبل و یا روز عمل بستری می شود و از 8 ساعت قبل از عمل از نوشیدن مایعات و خوردن غذا منع میشود.
عوارض عمل رادیکال پروستاتکتومی
عوارض عمومی جراحی (مشترک با بسیاری از عملها):
- درد: درد در محل برش جراحی یا در ناحیه لگن که معمولاً با داروهای مسکن کنترل میشود.
- خونریزی: ممکن است حین یا پس از عمل رخ دهد و در موارد نادر نیاز به تزریق خون باشد.
- عفونت: عفونت در محل زخم جراحی یا عفونت دستگاه ادراری
- لخته شدن خون: ایجاد لخته در وریدهای عمقی پا که میتواند به سمت ریهها حرکت کرده و آمبولی ریه ایجاد کند که یک وضعیت اورژانسی است.
- عوارض مربوط به بیهوشی: واکنشهای حساسیتی یا مشکلات تنفسی و قلبی.
- مشکلات در ترمیم زخم: باز شدن زخم یا ایجاد اسکار (جای زخم) نامطلوب.
- آسیب به ارگانهای مجاور: در موارد نادر، ممکن است به روده، راستروده یا حالبها آسیب وارد شود.
عوارض اختصاصی رادیکال پروستاتکتومی
- بیاختیاری ادرار: این شایعترین عارضه است. در ابتدا، بسیاری از بیماران درجاتی از بیاختیاری ادرار را تجربه میکنند. با گذشت زمان و با انجام تمرینات تقویتی کف لگن (تمرینات کگل)، این وضعیت در اکثر افراد بهبود مییابد.
- اختلال نعوظ: به دلیل نزدیکی اعصاب نعوظ به پروستات، احتمال آسیب به این اعصاب وجود دارد. اگر این اعصاب در حین عمل برداشته یا آسیب ببینند، ممکن است اختلال نعوظ رخ دهد. در صورت امکان حفظ عصب، شانس بهبود عملکرد جنسی پس از عمل افزایش مییابد، اما ممکن است به زمان نیاز داشته باشد. در هر صورت اختلال نعوظ پس از جراحی به سن بیمار، وضعیت نعوظ قبل از عمل، وجود دیابت و حفظ عروق و اعصاب مربوطه در حین جراحی بستگی دارد و بازگشت کامل عملکرد نعوظ ممکن است از چند ماه تا دو سال طول بکشد.
- کاهش یا عدم وجود مایع انزالی
- تغییر در احساس ارگاسم و یا کاهش میل جنسی
- تنگی مجرای ادرار یا تنگی گردن مثانه که امروزه بسیار کمتر از گذشته اتفاق می افتد.
- سوزش ادرار یا مشکل در شروع ادرار یا احتباس ادراری
- ادرار خونی
معمولاً طی ۶ تا ۱۲ هفته بعد از عمل کنترل ادرار کامل به دست می آید. از نظر ترمیم زخم معمولاً پس از ۴ تا ۶ هفته امکان شروع فعالیت جنسی وجود دارد، اما بازگشت عملکرد نعوظ ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
مراقبتهای پس از عمل رادیکال پروستاتکتومی
انجام اقدامات زیر برای بهبودی کامل و مدیریت عوارض احتمالی بسیار مهم است:
- مراقبت از سوند ادراری که شامل تمیز نگه داشتن ناحیه و تخلیه منظم کیسه ادرار میشود.
- تمیز نگه داشتن محل جراحی و رعایت بهداشت.
- اجتناب از رانندگی به مدت ۱–۲ هفته پس از جراحی.
- فعالیتهای شدید و ورزش سنگین تا حدود ۸ هفته بعد از جراحی نباید انجام شوند. ولی پیادهروی کوتاه و سبک به بهبود جریان خون و جلوگیری از تشکیل لخته کمک میکند.
- اجتناب از بالا رفتن مکرر از پلهها و غوطهور شدن در وان، استخر یا آب گرم.
- مصرف داروهای تجویز شده برای کنترل درد، پیشگیری از عفونت و تشکیل لخته در خون.
- استراحت کافی و کاهش فعالیتهای روزمره.
تغذیه بعد از عمل رادیکال پروستاتکتومی
پس از عمل رادیکال پروستاتکتومی، تغذیه مناسب به بهبود سریعتر و پیشگیری از یبوست کمک میکند. در روزهای نخست پس از جراحی، تا زمانی که عملکرد روده به حالت طبیعی بازگردد، بهتر است از غذاهای سبک و زودهضم مانند سوپ، آبگوشت، ماست و مایعات شفاف استفاده کنید. پس از اولین دفع گاز یا اجابت مزاج، معمولاً میتوانید به تدریج رژیم غذایی معمول خود را از سر بگیرید. در این مدت، نوشیدن مایعات کافی و مصرف مواد غذایی حاوی فیبر برای پیشگیری از یبوست توصیه میشود. در صورت نیاز، میتوان با نظر پزشک از ملینها نیز استفاده کرد. همچنین بهتر است تا چند روز اول از مصرف غذاهایی که باعث افزایش نفخ میشوند، مانند حبوبات، کلم، گلکلم، بروکلی و پیاز، خودداری کنید تا احساس ناراحتی شکمی کاهش یابد.
باروری بعد از عمل رادیکال پروستاتکتومی
به علت برداشتن کیسههای منی، انزال خشک رخ میدهد، به این معنی که ارگاسم اتفاق می افتد ولی بخش عمده مایع منی تولید نمیشود و عملا منی خارج نمیشود. این وضعیت خطرناک نیست و معمولاً بر احساس ارگاسم تأثیر منفی نمیگذارد، اما میتواند منجر به ناباروری شود.
اگر بیمار قصد فرزندآوری در آینده را داشته باشد، بهتر است پیش از عمل نسبت به ذخیره اسپرم در بانک اسپرم اقدام کند تا در صورت نیاز، از آن برای روشهای کمکباروری استفاده شود.
ادامه درمان پس از رادیکال پروستاتکتومی:
در بیشتر مواقع بیماران بعداز دو تا سه روز از بیمارستان مرخص میشوند. همچنین معمولا بعد از یک هفته، بخیه ها و بسته به نظر جراح بعد ازیک تا سه هفته، سوند مجرای ادراری خارج می شوند. جواب قطعی از نظر شدت درگیری به سرطان پروستات و نوع آن از نظر قدرت تهاجمی یک هفته بعد از عمل توسط پاتولوژیست به دکتر شما گزارش می شود و بسته به اینکه درجه درگیری چقدر است و یا بافت های اطراف درگیر شده اند یا نه، ادامه درمان مشخص میشود:
- اگر سرطان پروستات بدخیم محدود به غده باشد و بافتهای اطراف درگیر نباشد، همان عمل رادیکال پروستاتکتومی برای برگرداندن سلامتی شما کافی بوده و نیاز به درمان اضافه ای نیست.
- اگر بافت های اطراف پروستات درگیر شده باشد، باید از پرتودرمانی یا هورمون درمانی (به صورت آمپول یا قرص) طبق دستور متخصص ارولوژی برای تکمیل درمان استفاده نمایید.
در صورت مشاهده این علائم، هر چه سریعتر به پزشک مراجعه کنید:
- خونریزی شدید در محل بخیه
- ترشحات با رنگ غیر طبیعی یا بوی بد از ناحیه بخیه
- تب ۳۸ درجه یا بالاتر
- درد زیاد
- کار نکردن سوند ادراری
- ورم پاها
سخن پایانی
سرطان پروستات همیشه با علامت مشخص شروع نمیشود و در بسیاری از موارد، تشخیص آن در مراحل اولیه با بررسیهایی مانند PSA، معاینه تخصصی و در صورت نیاز تصویربرداری و نمونهبرداری انجام میشود. انتخاب روش درمان نیز برای همه بیماران یکسان نیست؛ عواملی مانند سن، شرایط عمومی بدن، مرحله بیماری، میزان تهاجم سرطان و اهداف بیمار در تصمیمگیری نقش دارند.
اگر سرطان در مرحلهای محدود به پروستات تشخیص داده شود، روشهایی مانند رادیکال پروستاتکتومی یا پرتودرمانی میتوانند با هدف کنترل یا درمان بیماری بررسی شوند. مهمترین نکته این است که تصمیم درمانی باید پس از ارزیابی دقیق توسط متخصص اورولوژی و با درنظر گرفتن مزایا، محدودیتها و عوارض احتمالی هر روش انجام شود. اگر درباره علائم، افزایش PSA یا گزینههای درمان سرطان پروستات نیاز به بررسی تخصصی دارید، دریافت مشاوره از پزشک متخصص دکتر مهرداد محمدی میتواند به انتخاب مسیر مناسب کمک کند.
سوالات متداول
1-آیا سرطان پروستات همیشه با علائم همراه است؟
خیر. بسیاری از موارد سرطان پروستات در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ندارند و ممکن است در جریان آزمایش PSA یا معاینه تخصصی پروستات شناسایی شوند. به همین دلیل، در افراد دارای عوامل خطر یا افرادی که پزشک توصیه میکند، بررسیهای لازم اهمیت دارد.
2-افزایش PSA یعنی ابتلا به سرطان پروستات است؟
خیر. افزایش PSA همیشه به معنی وجود سرطان نیست. عواملی مانند بزرگی خوشخیم پروستات، التهاب پروستات و برخی اقدامات پزشکی نیز میتوانند باعث بالا رفتن PSA شوند. تفسیر این آزمایش باید در کنار سایر بررسیهای پزشکی انجام شود.
3-آیا علائم ادراری نشانه قطعی سرطان پروستات هستند؟
خیر. علائمی مانند تکرر ادرار، ضعیف شدن جریان ادرار، سختی شروع دفع یا سوزش ادرار میتوانند در بیماریهایی مانند بزرگی خوشخیم پروستات و التهاب پروستات نیز دیده شوند. برای تشخیص علت اصلی، بررسی توسط متخصص اورولوژی لازم است.
4-بهترین روش درمان سرطان پروستات چیست؟
یک روش درمانی واحد برای همه بیماران وجود ندارد. انتخاب درمان به عواملی مانند مرحله سرطان، میزان تهاجم تومور، سن بیمار، امید به زندگی و شرایط عمومی بدن بستگی دارد. در برخی بیماران پایش فعال مناسب است و در برخی دیگر درمانهایی مانند جراحی یا پرتودرمانی بررسی میشود.
5-رادیکال پروستاتکتومی برای چه بیمارانی انجام میشود؟
رادیکال پروستاتکتومی معمولاً برای بیمارانی مطرح میشود که سرطان پروستات در محدوده قابل درمان قرار دارد و شرایط عمومی بیمار اجازه انجام جراحی را میدهد. در این عمل، غده پروستات و برخی بافتهای اطراف آن برداشته میشوند.
6-آیا بعد از عمل سرطان پروستات امکان بیاختیاری ادرار وجود دارد؟
بله، بیاختیاری ادرار یکی از عوارض احتمالی پس از رادیکال پروستاتکتومی است. شدت و مدت آن در افراد مختلف متفاوت است و بسیاری از بیماران با گذشت زمان و انجام تمرینات تقویت عضلات کف لگن بهبود پیدا میکنند.
7-آیا بعد از جراحی پروستات امکان بچهدار شدن وجود دارد؟
پس از رادیکال پروستاتکتومی به دلیل برداشتن کیسههای منی، انزال مایع منی اتفاق نمیافتد و این موضوع میتواند باعث ناباروری شود. افرادی که قصد فرزندآوری در آینده دارند، بهتر است پیش از عمل درباره ذخیره اسپرم با پزشک خود مشورت کنند.
8-آیا جراحی رباتیک پروستات از جراحی باز بهتر است؟
جراحی رباتیک و لاپاراسکوپیک از روشهای کمتهاجمی هستند و ممکن است مزایایی مانند برش کوچکتر، خونریزی کمتر و دوره نقاهت کوتاهتر داشته باشند. با این حال، انتخاب روش مناسب به شرایط بیمار و تجربه جراح بستگی دارد و نمیتوان یک روش را برای همه بیماران بهترین گزینه دانست.